امروز پنجشنبه 4 اسفند 1390
Thursday 23 February 2012

امیر تفرشی
کارشناس مسائل آمریکای لاتین

آنچه که روی کاغذ نوشته می شود با آن چه به آن عمل می شود و به سرانجام می رسد متفاوت است. این امر در مورد بسیاری از قوانین کشورها و قوانین بین المللی صادق است.

"سیمون بولیوار" که به این موضوع واقف بود و نگران چنین وضعیتی بود در سخنرانی خود در 15 فوریه سال 1819 در کنگره "آنگوستورا" چنین گفت: «قوانین، نظام ها و مقررات هر چقدر هم که پخته باشند باز هم آثاری مرده هستند و تاثیر کمی روی جوامع خواهند داشت. انسان های شریف، میهن پرست و نخبه هستند که جمهوری‌ها را تشکیل می دهند.»

مثل همیشه حق با بولیوار بود. مطمئنا قوانین می توانند ظاهری بسیار زیبا داشته باشند، می توانند بسیار هم عادلانه باشند، اما مهم تر از خود قوانین افرادی هستند که مسوولیت اجرای آنها را بر عهده دارند. این افراد باید دلدادگان حقیقت و عدالت باشند.

چندی پیش شرکت ملی نفت ونزوئلا به بهانه مراودات با جمهوری اسلامی ایران از سوی دولت آمریکا تحریم شد. مطلعان بر این نکته تاکید دارند که تحریم های اعمال شده بر شرکت نفت ونزوئلا ناقض 14 اصل از فصل چهارم اساسنامه مربوط به وظایف و حقوق اساسی کشورهای عضو "سازمان کشورهای آمریکایی" (OAS) است.

بخشی از متن اصل دوم فصل مورد اشاره به این صورت است: "حقوق بین الملل مبنای دولت ها برای روابط دو جانبه است... نظام بین المللی بر پایه احترام به شخصیت، حاکمیت و استقلال دولت ها و بر اساس پایبندی صادقانه آنها به وظایفی که در معاهده ها و سایر منابع حقوق بین الملل تعیین شده، بنا نهاده شده است... تمام دولت ها حق

دارند به دور از هرگونه مداخله خارجی، نظام سیاسی، اقتصادی و اجتماعی خود را تعیین کنند و امور خود را به هر نحوی که برایشان آسان تر است سامان دهند و همچنین هیچ دولتی نباید در امور دولت دیگر دخات کند... تهاجم به یک کشور آمریکایی به معنی تهاجم به تمام کشورهای آمریکایی است."

علاوه بر مورد فوق، تحریم شرکت ملی نفت ونزوئلا ناقض اصول و اهداف حقوق بین الملل منشور سازمان ملل متحد و علی الخصوص اصل اول معاهده بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. "رافائل کوره‌آ"، رئیس جمهور اکواردور با محکوم کردن تحریم های اعمال شده بر ونزوئلا از سوی آمریکا تاکید کرد: «(این تحریم) ناقض حق حاکمیت کشورها برای انتخاب طرف روابط تجاری و تبادل اقتصادی خود است. این اقدام ضد حق همه کشورها برای برقراری روابط بازرگانی با تمام کشورهای دنیا است.»

برای تمرکز بیش از پیش روی این مطلب، متن بعضی از اصول منشور سازمان ملل متحد که آمریکا آنها زیر پا گذاشته را از نظر می گذرانیم. نقض قوانین برای این کشور که بر سازمان ملل، ناتو و سازمان کشورهای آمریکایی حکمرانی می کند و خود را بالاتر از همه کشورهای دنیا می داند امری عادی است.

ماده 1.1- «برقراری صلح و امنیت بین المللی: برای نیل به این مهم باید تدابیر جمعی و کارآمدی جهت پیش گیری و از بین بردن تهدیدهای پیش روی برقراری صلح و در راستای جلوگیری از اقدامات متجاوزانه و سایر موانع بر قراری صلح اتخاذ شود؛ همچنین مشاجرات و شرایط بین المللی که ممکن است به نقض صلح بیانجامند نیز باید از طریق صلح آمیز رفع و رجوع شوند.»
ماده 1.2- «تقویت روابط دوستانه بین ملت ها بر اساس احترام به اصل تساوی حقوق و تعیین سرنوشت آزاد ملت ها و اتخاد سایر تدابیر مناسب دیگر برای تقویت صلح جهانی".

برای پی بردن به احترامی که آمریکایی ها برای این اصول قائل هستند سرنگون کردن "کانوئل سلایا" در هندوراس به وسیله "میچلتی"، عامل دست نشانده آمریکا به عنوان نزدیک ترین مورد به لحاظ زمانی قابل ذکر است که پس از کش و قوس های فراوان، انتخاباتی تشریفاتی را در هندوراس ترتیب دادند که در آن "پورفیریو لوبو" پیروز "دموکراتیک" اعلام شد.

متن اصل دوم منشور سازمان ملل این چنین است: «اعضای سازمان ملل متحد در روابط بین الملل خود نباید به تهدید و اعمال قدرت علیه تمامیت ارضی و استقلال سیاسی هیچ کشوری متوسل شوند و یا هر نحو دیگری از اهداف سازمان ملل فاصله بگیرند.»

در آمریکای لاتین، ملت ها و دولت های مستقل از خود سوال می کنند که چگونه می توان نهادهایی همچون "سازمان کشورهای آمریکایی" (OAS) که واشنگتن ارباب و مالک آنها است را باور داشت در حالی که کشورهای دیگر زیر مجموعه و در موارد وخیم تر "عضو زائد" محسوب می شوند؟
کشورهای مستقل آمریکای لاتین دیگر این سازمان ها را باور ندارند چرا که به مکررا و مطلقا تمام قوانین، قراردادها و تفاهمنامه را زیر پا می گذارند.

در چنین شرایطی تشکیل «مجمع کشورهای آمریکای لاتین و حوزه کارائیب» (CELAC) در دستور کار کشورهای مستقل این منطقه قرار گرفته است. 38 کشور با مجموع جمعیت 550 میلیون و 18 هزار نفری که 20 میلیون و 446 هزار و 902 کیلومتر مربع از خاک قاره آمریکا را در اختیار دارند عضو این اتحاد عظیم هستند.

دیگر آمریکا و کانادا در این مجمع جایی ندارند. اکثر روسای جمهور کشورهای عضو، چپ‌گرا و یا دست‌کم ترقی‌خواه هستند. از جمله این سران کشورها می‌توان به "کریستینا فرناندز" (آرژانتین)، "اوو مورالس" (بولیوی)، "دیلما روسف" (برزیل)، "رائول کاسترو" (کوبا)، "رافائل کوره‌آ" (اکوادور)، "لئونل فرناندز" (دومینیکن)، "آلوارو کولوم" (گواتمالا)، "دانیل اورتگا" (نیکاراگوئه)، "فرناندو لوگو" (پاراگوئه)، "اویانتا اومالا" (پرو)، "خوسه موخیکا" (اوروگوئه)، "هوگو چاوز" (ونزوئلا) و سران بسیاری از دیگر کشورهای منطقه مانند گویان و شبه جزیره آنتیل اشاره کرد. این کشورها بخش بسیار بزرگی از خاک و تولید ناخاص منطقه آمریکای لاتین و حوزه کارائیب را در اختیار دارند.

از روز گذشته نشست رهبران "مجمع کشورهای آمریکای لاتین و حوزه کارائیب" در پایتخت ونزوئلا در حال برگزاری است و کشورهای عضو درصدد هستند گامی دیگر در جهت تحکیم حاکمیت و تصمیم گیری مستقل خود بر دارند.

به عقیده بسیاری از تحلیلگران بین‌المللی، هم‌اکنون شرایطی ویژه در آمریکای لاتین حاکم است و در برهه کنونی، محورِ مخالفِ سلطه آمریکا در این منطقه، در قوی‌ترین موضع خود قرار دارد. با نظر به این مهم، شایسته است جمهوری اسلامی ایران با بهره‌گیری از تدابیر مناسب و افراد خبره و آشنا به این منطقه، از موقعیت کنونی حداکثر استفاده را برده و جای پای خود را در حیاط خلوت سابق آمریکا محکم نماید. 
انتهای پیام/

کد مطلب : 4070